Selecteer een pagina
Home » technologie » Behavioral finance: de trucs van ons brein

Behavioral finance: de trucs van ons brein

door

In samenwerking met:

Wie rationeel nadenkt, zou in een beurscrisis een goed instapmoment zien voor aandelen van degelijke bedrijven. Toch stappen beleggers meestal massaal uit. Dit wordt ingegeven door onze natuurlijke neiging om bij het nemen van beslissingen het gedrag van anderen te kopiëren. Het is een fenomeen dat ook wel ‘social proof’ wordt genoemd en dat wordt onderzocht in behavioral finance.

Hoe kan het toch dat beleggers in deze situatie hun ratio uitschakelen? Dit is een klassieke vraag waar behavioral finance zich mee bezighoudt: een wetenschap die probeert de psychologische en sociologische factoren te doorgronden die een rol spelen bij financiële beslissingen van mensen. Met een goede analyse kunnen we toekomstig gedrag beter voorspellen en een gedeelte van financiële zeperds voorkomen.

Voorspellen van crises

Het is een nog vrij nieuw vakgebied, maar de aandacht voor behavioral finance is sinds de economische crisis wel flink toegenomen, merkt Roeland Dietvorst, specialist in neuroscience bij SingularityU en scientific director van Alpha.One. “Economische modellen waren er niet in geslaagd de crisis te voorspellen. Financiële instellingen vroegen zich af hoe dit kon en hoe nieuwe verrassingen zouden kunnen worden voorkomen.” Volgens hem dringt bij een steeds grotere groep beleggers het besef door dat emoties en cognitieve bias een grote rol spelen bij beleggingen. “Door de manier waarop onze beslissingen tot stand komen ontstaan bubbels en wordt een beursdip dieper.”

Roeland Dietvorst: “De meeste mensen schatten zichzelf in als rationeel, terwijl ze in feite reflexmatig handelen.” Credits: Femmy Weijs

Reflex versus ratio

Dietvorst wijst erop dat in ons brein twee lagen actief zijn. Het eerste en meest primaire gedeelte is een automatisch, reflexmatig brein. “Dit brein reageert vanzelf en onbewust. Wij hebben daar bovendien geen grip op. Dit brein zorgt ervoor dat we de neiging hebben om heel snel conclusies te trekken, op basis van te weinig informatie”, aldus Dietvorst. Het tweede systeem is ons rationele brein, dat rationeel nadenkt over een beslissing. Dit brein werkt langzamer en kan slechts een beperkte hoeveelheid informatie verwerken. Het kost ons bovendien moeite om het te activeren. De meeste financiële besluiten worden volgens Dietvorst genomen door een mix van beide systemen, waarbij het eerste systeem ongemerkt een heel grote rol speelt. “De meeste mensen schatten zichzelf in als rationeel, terwijl ze in feite reflexmatig handelen. Beleggers hebben de neiging om de rol van de ratio bij hun beleggingskeuzes te overschatten.”

“Beleggers hebben de neiging om de rol van de ratio bij hun beleggingskeuzes te overschatten”

Confirmation bias

Wie zich hiervan niet bewust is, loopt het risico om denkfouten te maken. Een klassiek voorbeeld hiervan is de ‘confirmation bias’: de neiging om op zoek te gaan naar bevestiging van een eerder ingenomen standpunt. “Een belegger die denkt dat aandelen van staalbedrijven het de komende drie jaar slecht zullen doen, zal vaak selectief op zoek gaan naar informatie die dat beeld bevestigen, terwijl aan onwelgevallige feiten weinig waarde wordt gehecht.” Dit kan leiden tot verkeerde beleggingsbeslissingen. “Het is belangrijk je hiervan bewust te zijn. Wie zichzelf wil verbeteren, moet de discipline ontwikkelen om te checken of zijn aannames eigenlijk wel kloppen.”

Korte versus lange termijn

Een andere cognitieve bias die gedragseconomen onderscheiden is ‘temporal discounting’. Dit is de neiging om aan een beloning op korte termijn meer waarde te hechten dan aan een gelijkwaardige beloning die verder in de toekomst ligt (zie het kader over de geldproef). Volgens Dietvorst verklaart dit fenomeen ook waarom mensen geen aandacht schenken aan hun pensioen: het ligt nog te ver in de toekomst. Veel beleggers gaan ook de mist in door overconfidence, ofwel zelfoverschatting. “Ze schatten de kans dat hun voorspelling van een marktontwikkeling ook daadwerkelijk uitkomt hoger in dan je objectief zou moeten vaststellen”, licht Dietvorst toe. “Stel dat je aan een groep beleggers vraagt hoe goed zij kunnen beleggen vergeleken met de gemiddelde belegger, dan zul je zien dat de meeste beleggers zich hoger dan gemiddeld inschatten. Dat kan natuurlijk niet.” Dietvorst adviseert iedere belegger om zich in deze materie te verdiepen. “Als je daar meer grip op komt, kun je betere besluiten nemen en tijdig ingrijpen voor je in een valkuil stapt.” Hij wijst erop dat uit onderzoek blijkt dat beleggers die bewust zijn van hun cognitieve bias betere beleggingsportefeuilles ontwikkelen. “Het lijkt erop dat kennis hierover loont.”

Algoritmen

Omdat financiële instellingen zich er steeds meer van bewust zijn dat onbewuste emoties verstandige financiële beslissingen in de weg kunnen staan, ontwikkelen zij steeds geavanceerdere computermodellen die de emotie uit het beleggingsproces moeten halen. “Beleggingsbesluiten worden meer datagedreven en meningen worden steeds minder belangrijk”, signaleert Dietvorst. “Wij testen deze materie, met succes, dagelijks in ons Lab voor een toenemend aantal financiële partijen.” Hij verwacht dat algoritmen in de toekomst een steeds belangrijkere rol gaan spelen bij beleggingsbeslissingen en dat tussen banken een wedloop zal ontstaan tussen beleggingsalgoritmen. “Computeralgoritmen kunnen duizenden datapunten meenemen en op basis hiervan voorspellingen doen. Door deep learning, een vorm van kunstmatige intelligentie, leren computers zichzelf om patronen te herkennen en te achterhalen welke strategie de meeste winst oplevert.”

“Ik verwacht dat er tussen banken een wedloop zal ontstaan tussen beleggingsalgoritmen”

Deep learning

Daar worden al flinke stappen in gemaakt, meent hij. “Een mooi voorbeeld van zo’n technische doorbraak is AlphaGo, een computer die Google-dochter DeepMind heeft ontwikkeld om het Chinese denkspel Go te spelen. Dit spel kent meer posities dan er atomen in het universum zijn en is daarmee een stuk complexer dan schaken”, licht Dietvorst toe. “Vorig jaar is de AlphaGo er als eerste computer in geslaagd te winnen van een van de beste Go-spelers ter wereld.” Dit was te danken aan een combinatie van deep learning en grote rekenkracht. Dietvorst: “Computers gaan bij beleggingen steeds meer de dienst uitmaken.”

 

De geldproef

Wat wilt u liever hebben: nu 50 euro cash in handen of over drie maanden 80 euro? Bij een experiment bleek dat een grote groep proefpersonen voor de eerste optie koos. “Zij namen een irrationele beslissing, want ze gooien dertig euro weg”, zegt Dietvorst. Onze hersenen zijn volgens hem zo geprogrammeerd dat we eerder kiezen voor een beloning op korte termijn dan een beloning wat verder in de toekomst: een denkfout die in behavioral finance bekend staat als ‘temporal discounting bias’.

Inventors.finance maakt gebruik van cookies en vergelijkbare technieken van haar en/of derden om I) het gedrag van bezoekers vast te leggen en te analyseren om de websites en apps te verbeteren, II) om het mogelijk te maken content via social media te delen, III) om de inhoud van haar websites en advertenties beter af te stemmen op uw interesses en IV) om informatie te verzamelen over uw voorkeuren en de informatie toe te voegen aan uw klantprofiel. Zo kunnen u ook buiten Inventors.finance relevante aanbiedingen worden gedaan. Als u verder surft, accepteert u deze cookies en gaat u akkoord met de verwerking van de (persoons)gegevens die met behulp van cookies kunnen worden verzameld en verwerkt voor de onder I) tot en met IV) genoemde doeleinden. meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies "om u de beste surfervaring mogelijk. Als u doorgaat met deze website te gebruiken zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op "Accepteren" hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten